Drewniane tabliczki ema (絵馬) i trzy mądre małpy
Skąd wzięły się ema?
Ema (絵馬, dosł. „obraz konia”) to niewielkie, prostokątne tabliczki z drewna, które można spotkać niemal w każdej świątyni shintō i buddyjskiej w Japonii. Ich historia sięga czasów starożytnych.
Pierwotnie składano konie w ofierze bogom, jako symbol siły i posłańców boskich. Z czasem prawdziwe konie zastąpiono ich malowanymi wizerunkami na deseczkach – stąd nazwa „ema”.
Od okresu Heian (794–1185) zwyczaj upowszechnił się w całej Japonii, a tabliczki zaczęto zdobić nie tylko końmi, ale także innymi obrazami związanymi z intencją modlitwy.
Dziś ema są kupowane w świątyniach (zwykle za 500–1000 jenów, czyli ok. 3,50–7,00 USD). Wierni zapisują na nich swoje prośby: o zdrowie, powodzenie w nauce, bezpieczeństwo rodziny, szczęście w miłości czy sukcesy zawodowe.
Gotowe ema zawiesza się na specjalnych stojakach przy świątyniach, aby bóstwa mogły „przeczytać” modlitwy.
Jak wyglądają tabliczki ema?
Najczęściej mają kształt prostokąta z daszkiem przypominającym dach świątyni.
Przód zdobi obraz – symbol bóstwa, świątyni lub motywu ochronnego.
Tył zostaje pusty – tam wierni zapisują swoje imię, datę i prośbę.
Zawiesza się je na sznurku, zwykle czerwonym, co podkreśla ochronny i rytualny charakter przedmiotu.
Z czym są związane ema?
Tabliczki ema są nieodłącznym elementem religii japońskiej – łączą shintō i buddyzm w codziennych praktykach wiernych.
Świątynie shintō oferują ema z wizerunkami bóstw lokalnych (kami), zwierząt zodiaku czy symboli szczęścia.
Świątynie buddyjskie używają ich do modlitw o zdrowie, długowieczność czy ochronę przed chorobami i katastrofami.
W niektórych miejscach motywy ema są bardzo lokalne – np. świątynia poświęcona żabom sprzedaje tabliczki z żabą, a przy sanktuariach związanych z morzem można znaleźć ema z rybami.
Motyw Trzech Małp na tabliczkach ema
Szczególnie ciekawym przykładem są ema z motywem Trzech Małp (三猿, Sambiki Saru) – „nie widzę, nie słyszę, nie mówię zła”.
Motyw ten ma swoje źródła w japońskim kulcie Kōshin (庚申信仰), łączącym elementy taoizmu, shintō i buddyzmu. Wierzono, że w noc Kōshin (co 60 dni) trzy duchy Sanshi opuszczają ciało człowieka, aby donieść bogu Tentei o jego grzechach. Aby się przed tym chronić, wierni czuwali całą noc – a symbolem czystości moralnej stały się właśnie trzy małpy.
W świątyni Shitennō-ji (Osaka) znajduje się specjalna kaplica Sansarudō (三猿堂), w której czci się Trzy Małpki. Tam też można kupić ema z ich wizerunkiem.
Małpki przedstawione na tych tabliczkach pełnią funkcję ochronną: mają odpędzać choroby i nieszczęścia oraz zapewniać długie, spokojne życie.
Jak wygląda ema z Trzema Małpkami?
Na froncie widnieją trzy małpki: 見ざる (nie widzę), 聞かざる (nie słyszę), 言わざる (nie mówię).
Towarzyszy im napis związany z Kōshin lub nazwą świątyni (np. 四天王寺庚申堂 – Shitennō-ji Kōshin-dō).
Tabliczka zwykle kosztuje ok. 1000 jenów (~7 USD) i można ją kupić w miejscu pielgrzymek Kōshin.
Ema jako sztuka ludowa i kolekcjonerstwo
Ema nie są produkowane masowo. Każda świątynia zamawia je u lokalnych malarzy lub rzemieślników, dlatego różnią się stylem, kolorystyką i jakością wykonania. To sprawia, że ema są również formą sztuki ludowej, a wiele osób kolekcjonuje je jako pamiątki i obiekty artystyczne.
Ema we współczesności
W wielu świątyniach można dziś kupić ema online, a nawet wysłać intencję przez Internet. Kapłan zapisuje prośbę na tabliczce i wiesza ją w imieniu wiernego – to forma praktyki dla osób spoza Japonii.
Ema pojawiają się w popkulturze – w anime, filmach i grach wideo często widzimy bohaterów piszących życzenia na tabliczkach podczas noworocznych wizyt w świątyniach (hatsumōde).
Wiele świątyń zmienia wzór ema co roku, zgodnie z chińskim zodiakiem. Dzięki temu kolekcjonerzy wracają regularnie, a tabliczki stają się swoistym kalendarzem tradycji.
Znaczenie dzisiaj
Ema z Trzema Małpkami są wyjątkowe, bo łączą powszechną praktykę wotywną z jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Japonii.
Wierni zapisują na nich życzenia o zdrowie, ochronę przed chorobami i spokojne życie.
Turyści chętnie zabierają je jako pamiątki, bo przedstawiają uniwersalny symbol moralności i mądrości.
Są świadectwem tego, jak dawny motyw religijny stał się częścią kultury popularnej, a jednocześnie wciąż zachowuje swoje pierwotne znaczenie.
📬 Masz zdjęcie lub historię związaną z tabliczką ema?
Chętnie wzbogacimy naszą kolekcję! Jeśli posiadasz fotografię, skan lub ciekawą opowieść o drewnianych tabliczkach ema – szczególnie tych z motywem Trzech Małp – podziel się z nami.
W naszej galerii prezentujemy różne przykłady tabliczek ema. Centrum i źródłem tej tradycji jest Japonia – to tam od wieków używa się ich w świątyniach shintō i buddyjskich. Czasem można spotkać ema także poza Japonią, np. jako pamiątki, w muzeach czy w prywatnych kolekcjach. Każdy nowy materiał sprawia, że zbiór staje się pełniejszy i lepiej pokazuje bogactwo tej niezwykłej tradycji wotywnej.
📧 Wyślij do nas na adres: welcome[@]threemonkeys.center
📝 Lub skorzystaj z formularza kontaktowego w zakładce Kontakt.
Dziękujemy za każdy wkład – razem tworzymy unikalne archiwum symboli, które od wieków towarzyszą modlitwie i codzienności w Japonii. 🇯🇵❤️
👇 Twoje zdjęcie w naszej galerii ema? Chętnie je pokażemy! 👇
Ema z Trzema Małpkami — 四天王寺 庚申堂（大阪）/ Shitennō-ji Kōshin-dō, Osaka
Pochodzenie i kontekst
Tabliczka pochodzi z Kōshin-dō przy świątyni Shitennō-ji w Osace. To miejsce czci Kōshin-sona, uznawane za jedno z głównych centrów kultu Kōshin w Japonii. Na terenie kompleksu znajduje się także Sansarudō („Pawilon Trzech Małp”), gdzie małpki pełnią funkcję apotropaiczną – chronią przed chorobami i nieszczęściem (gra słów saru = małpa / „odchodzić”).
Ikonografia
Na tabliczce widnieją trzy małpy mizaru, kikazaru, iwazaru w czerwonym konturze, nad którymi umieszczono żółte koło Dharmy (Dharmachakra). Po lewej stronie znajdują się inskrypcje z nazwą świątyni „四天王寺” (Shitennō-ji) i „庚申尊” (Kōshin-son).
Znaczenie
Ema tego typu (Kōshin ema) wyraża prośbę, aby złe rzeczy i choroby odeszły, a życie było spokojne. Motyw trzech małp symbolizuje moralną czystość i ochronę przed nieszczęściem.
Ema z Trzema Małpkami — Sarutahiko-jinja, Kioto (山ノ内庚申 / Yamanouchi Kōshin)
Pochodzenie i kontekst
Tabliczka pochodzi z małej świątyni Sarutahiko-jinja w dzielnicy Yamanouchi (Kioto), związanej z kultem Kōshin i bóstwem Sarutahiko Ōkami. Motyw Trzech Małp ma tu szczególne znaczenie w lokalnych rytuałach ochronnych i noworocznych.
Ikonografia
Na tabliczce widnieją trzy klasyczne małpy:
🙈 見ざる (mizaru – „nie widzę”), 🙉 聞かざる (kikazaru – „nie słyszę”), 🙊 言わざる (iwazaru – „nie mówię”).
Centralna małpa trzyma gohei 御幣 – rytualny kij z papierowymi wstęgami (shide), używany w oczyszczaniu i konsekracji miejsc.
Napisy
京都山之内 (Kyōto Yamanouchi) – „Yamanouchi, Kioto” (lokalizacja).
庚申 (Kōshin) – odniesienie do kultu Kōshin.
Pieczęć czerwona (朱印): 神猿神社 (Sarutahiko-jinja).
Znaczenie
Ema łączy motyw Trzech Małp z elementem kapłańskim. Małpa z gohei symbolizuje rytuały ochronne przynoszące zdrowie i pomyślność ludziom oraz zwierzętom domowym, zwłaszcza koniom.
Ema z motywem Trzech Małp (mizaru, kikazaru, iwazaru).
Na tabliczce widoczne są dwie pieczęcie/napisy:
Prawy górny róg: 庚申 (Kōshin) – odniesienie do kultu Kōshin, ściśle związanego z motywem Trzech Małp. Napis wskazuje, że jest to typowa ema Kōshin, używana w intencji ochrony przed nieszczęściem i chorobami.
Lewy dolny róg (czerwona pieczęć 朱印): 神猿神社 (Sarutahiko-jinja / „Świątynia Boskiej Małpy”) – typowa pieczęć świątynna, która potwierdza autentyczność i nadaje tabliczce lokalny charakter.
Interpretacja: napis 庚申 podkreśla religijne powiązanie z tradycją Kōshin, a pieczęć 神猿神社 sugeruje związek ze świątynią dedykowaną małpom jako boskim posłańcom. Całość tworzy ema o charakterze ochronnym, proszącą o zdrowie i bezpieczeństwo.
ℹ️ Uwaga: dokładne pochodzenie tej tabliczki nie jest znane. Jeśli ktoś posiada podobną ema lub informacje o jej miejscu pochodzenia, prosimy o kontakt – każda wskazówka pomoże uzupełnić wiedzę o tym egzemplarzu.
Ema z Trzema Małpkami — 芝東照宮 (Shiba Tōshōgū), Tokio (dzielnica Minato)
Tabliczka pochodzi ze świątyni Shiba Tōshōgū, położonej w Shiba Park w Tokio, związanej z kultem Tokugawy Ieyasu. Przedstawia klasyczne trzy małpy — 見ざる (mizaru – „nie widzę”), 聞かざる (kikazaru – „nie słyszę”), 言わざる (iwazaru – „nie mówię”). Stylizowane wizerunki przypominają makaki z Nikko, ale tutaj ukazane są w spokojniejszej, bardziej realistycznej formie.
Na tabliczce występują dwie wersje inskrypcji świątynnej, zależnie od wariantu ema:
芝東照宮 (Shiba Tōshōgū) – nazwa świątyni w Tokio (wariant spotykany w pieczęci na tabliczkach z Shiba Park),
日光東照宮 (Nikkō Tōshōgū) – nazwa słynnej świątyni w Nikkō (wariant odwołujący się do głównego sanktuarium Tokugawy Ieyasu).
Dodatkowo po prawej stronie znajduje się inskrypcja 祈福 (kifuku) – „modlitwa o pomyślność”.
Ema tego typu ofiarowywana jest jako prośba o ochronę, zdrowie i szczęście. Motyw Trzech Małp podkreśla czystość serca i moralne życie zgodne z tradycją.
Ema z Trzema Małpkami — 日光東照宮 (Nikkō Tōshō-gū), Nikkō
Tabliczka ema z motywem Trzech Małp pochodzi ze słynnej świątyni Tōshōgū w Nikkō (日光東照宮). Na froncie przedstawiono klasyczne trzy małpy – 🙈 mizaru („nie widzę”), 🙉 kikazaru („nie słyszę”), 🙊 iwazaru („nie mówię”). Motyw ten nawiązuje bezpośrednio do rzeźby nad wejściem do stajni w kompleksie Tōshōgū, uchodzącej za najstarsze i najbardziej znane przedstawienie Trzech Małp w Japonii.
Na ema widnieją dwa napisy:
日光東照宮 (Nikkō Tōshō-gū) – nazwa świątyni, pieczęć w lewym dolnym rogu.
御神木 (goshinboku) – dosł. „święte drzewo”, pieczęć w prawym górnym rogu, odnosząca się do sakralnego znaczenia drewna używanego do tabliczek.
Ema tego typu symbolizuje ochronę przed nieszczęściem i przypomina o cnocie moralnej czystości. Zawieszana była w intencji zdrowia, powodzenia i pomyślności, łącząc tradycję shintō z unikatową ikonografią Trzech Małp z Nikkō.
Ema z Trzema Małpkami — 尾鷲神社 (Owase Jinja), prefektura Mie
Ta wyjątkowa wielkoformatowa ema (大絵馬) została wykonana i ofiarowana do świątyni Owase Jinja w prefekturze Mie pod koniec 2017 roku przez uczniów miejscowej szkoły średniej.
Tablica ma wymiary 91 × 135 cm i powstała ze sklejki, a jej powierzchnię ozdobiono farbami wodnymi. Centralny motyw przedstawia Trzy Małpy mądrości — 見ざる (nie widzę), 言わざる (nie mówię), 聞かざる (nie słyszę) — w czerwonych kamizelkach, co nadaje im uroczysty i radosny charakter.
Nad nimi widnieją symbole pomyślności 松竹梅 (sosna, bambus, śliwa), a po bokach inskrypcje: 尾鷲神社 (Owase Jinja) oraz 開運招福 („przywołanie szczęścia i pomyślności”). U dołu tablicy dopisano rok i nazwę szkoły, jako znak ofiarodawców.
Ema ta pełni funkcję noworocznego daru, łącząc tradycyjny motyw ochronny z przesłaniem dobrobytu i szczęścia dla lokalnej społeczności.
